Bakının siyasi paradoksu Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 21 sentyabr 2026-cı il tarixli 309 nömrəli qərarı ilə məktəbli formalarına dair qaydalara edilən son dəyişiklik, cəmiyyətdə və xüsusilə dindar kəsim arasında ciddi müzakirələrə və narahatlığa yol açıb. Qərarda birbaşa “hicab” sözü işlədilməsə də, “təhsilin dünyəvilik prinsipinə uyğun olmayan elementlər” ifadəsi birmənalı olaraq hicablı qızların təhsil hüququnun məhdudlaşdırılması riskini ortaya qoyur.
Belə davam edərsə, yaxın gələcəkdə onlarla hicablı qızın dərs otaqlarından uzaqlaşdırılması qaçılmaz ola bilər.Bəs bu qərarın arxasında nə dayanır və ölkə rəhbərliyinin bundan xəbəri varmı? Məsələyə həm faktoloji, həm də analitik-tənqidi prizmadan nəzər salaq.
Faktoloji Reallıq: Sistemli Siyasət, yoxsa “özbaşınalıq”? Sosial şəbəkələrdə bəzən bu tipli qərarların daxili məmurların qərarı olduğu və dövlət başçısının bundan xəbərsiz qaldığı iddia edilir. Lakin Azərbaycanın mövcud idarəetmə modelini və şaquli hakimiyyət strukturunu təhlil etdikdə, bu yanaşma real görünmür. Nazirlər Kabinetinin strateji, xüsusilə də ictimai rezonans və potensial etiraz doğuracaq bir qərarı Prezident Administrasiyası ilə koordinasiya etmədən, dövlət başçısının ümumi kursuna və razılığına əsaslanmadan qəbul etməsi qeyri-mümkündür. Bu qərar fərdi məmurların yox, dövlətin rəsmi dünyəvilik siyasətinin birbaşa icra mexanizmidir.
Hazırda məktəb direktorlarına bu barədə kütləvi və kəskin göstərişlərin verilməməsi isə prosesin hələlik “nəbz yoxlaması” mərhələsində olduğunu göstərir. Qərarın icrası və detalları məktəblərin pedaqoji şuralarına həvalə edilib. Bu isə rəsmi qurumlara həm gərginliyi yerlərdə idarə etmək, həm də cəmiyyətin reaksiyasına görə manevr etmək imkanı tanıyır.
Analitik Tənqid: Rəsmi Bakının İki fərqli simalı siyasəti; burada ən ciddi ziddiyyət və paradoks xarici və daxili siyasətin toqquşmasında özünü büruzə verir:
Beynəlxalq kürsülərdə İslam həmrəyliyi: Prezident İlham Əliyev xarici mediaya müsahibələrində və beynəlxalq tədbirlərdə mütəmadi olaraq Qərb ölkələrində artan islamofobiyanı tənqid edir, müsəlmanların dini haqlarının tapdalanmasından danışır. Bakı mütəmadi olaraq “İslamofobiya ilə mübarizə” konfranslarına ev sahibliyi edir və Qərbin (məsələn, Fransanın) hicab qadağası siyasəti kəskin qınanılır.
Daxili siyasətdə dünyəvilik təzyiqi:
Xaricdə “İslamofobiya” ilə mübarizə aparan eyni siyasi iradə, daxili siyasətdə dini radikalizmin qarşısını almaq və dünyəviliyi qorumaq adı altında faktiki olaraq oxşar məhdudiyyətləri öz vətəndaşlarına tətbiq edir. Təhsil ocaqlarında hicabın “dünyəviliyə zidd element” kimi qəbul edilməsi, Fransa modelinin daxildə fərqli formada tətbiqindən başqa bir şey deyil.
Nəticə və təhlükəli tendensiya xarici arenada İslam dünyasının hamisi və multikulturalizmin mərkəzi kimi çıxış edən bir dövlətin, öz daxilində azyaşlı qızları geyimlərinə görə təhsildən kənarda qoyma riski yaratması ciddi siyasi tənqid obyektidir. Təhsil hüququ Konstitusiya ilə təsbit olunmuş fundamental hüquqdur. Qərarın bu şəkildə sərtləşdirilməsi müsəlman qızları təhsildən uzaqlaşdırmaqla yanaşı, cəmiyyətdəki daxili qütbləşməni və dövlət-din münasibətlərindəki gərginliyi daha da dərinləşdirə bilər.Siyasi iradə xarici ritorika ilə daxili icraat arasındakı bu böyük paradoksu həll etməli, dünyəvilik bəhanəsi ilə vətəndaşların fundamental təhsil hüquqlarını qurban verməməlidir.