Bəzi müəlliflərin kitablarını oxuyarkən qarşıma çox qəribə sevgi səhnələri çıxır və qərara gəldim ki, bununla bağlı fikirlərimi paylaşım. Bəlkə yazdıqalrım yeni və gənc müəlliflərə faydalı olar.
Əvvəla, çalışın yazdığınız sevgi, sevişmək səhnələrində hansısa tərəfi aşağılamayasınız. Cinsi fərqə görə, məsələn, sevgi səhnələrində qadını aşağılamaq kimi yanaşmalar düzgün deyil. Hər iki tərəfə eyni dərəcədə empati ilə yanaşmaq lazımdır. Belə məqamlarda müəllifin cinsi bilinməli deyil.
Yazarkən bir şeyi unutmayın: siz reallığı yazmırsınız, siz reallığın estetikasını yaradırsınız. Bu isə çox həssas və incə yanaşma tələb edir.
Sevgidən yazmaq, hisslərinin dilini anlamaq və onu sözə çevirə bilmək məharətidir.
Erotika ilə pornoqrafiyanı bir-birindən ayırmaq lazımdır. Bəzən əsərlərdə bu sərhəd qorunmur. Pornoqrafiyada hər şey açıq şəkildə, bütün detalları ilə təsvir olunur. Erotika isə daha çox xəyaldır, illuziyadır və estetik, incə yanaşma tələb edir.
Sevgi səhnələri bizdə bəzən həddindən artıq kobud yazılır. Etiraf etməliyəm ki, ən yaxşı sevgi səhnələrini fransızlar yazırlar. Məsələn, Anni Erno “Ehtiras” adlı kiçik romanında qadının ehtirasla gözləmə hissi təsvir olunur. Amma sonrakı münasibət artıq oxucunun xəyalına buraxılır.
Məncə, əgər sevgi səhnələrini yaxşı hiss etmir və onları ədəbiyyata çevirmək olmursa ümumiyyətlə yazılmasa yaxşıdır. Hər şeyi bağlı qapıya qədər gətirin, sonrasını isə oxucunun ixtiyarına buraxın.
Bəzən çox uğursuz metaforalardan istifadə olunur. Heyvanlarla müqayisələr, zorakı təsvirlər və s. Bu cür təsvirlər adi sevgi səhnəsi kimi təqdim olunmasa yaxşıdır.
İndi deyə bilərsiniz ki, bəs Nobokov, Bukovski, Henri Miller niyə elə yazır?
Bu artıq başqa temadır. Başqa bir vaxt bundan danışarıq.
Başqa bir məsələ: bizdə belə yanlış təsəvvür var ki, əsərdə mütləq sevgi səhnəsi olmalıdır ki, kitab oxunsun. Bu yanlışdır. Əgər o səhnə mükəmməl deyilsə, yazmağa dəyməz.
Sevgi səhnələri çox olan, amma satılmayan o qədər əsər var. Məsələn, “Bozun əlli çaları” Azərbaycan dilində çıxdı, amma bestseller olmadı. Halbuki “Səmərqənd” əsərində belə səhnələr yoxdur, amma çox oxunan kitablardan biridir.
Yəni düşünməyin ki, primitiv sevgi səhnələri kitabı irəli aparacaq. Əksinə, zərər verə bilər.
Özünüzü harada rahat hiss edirsinizsə, onu yazın. Xəyalda, yoxsa reallıqda, bunu siz müəyyən edin.
Bir də çalışın ki, insan orqanlarından bəhs edirsinizsə, onları uydurma və qəribə adlarla təqdim etməyəsiniz. Tibb bu problemi sizin üçün həll edib. Ədəbi mətn çox da, bu detallara söykənməli deyil. Həyatın mənası başqadır, həyatın sadəcə bir anıdır və o an kimi də keçib getməlidir.
Ümumiyyətlə, sevgi iki nəfər arasında olan çox fərdi və individual bir hissdir. Üçüncü şəxs onu tam anlaya bilməz. Ədəbiyyatda da bu sir, bu özünəməxsusluq qorunmalıdır.