Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan noyabrın 8-də — Azərbaycanın Zəfər Günündə Qarabağa səfər edəcək. İlham Əliyevin dəvəti ilə reallaşacaq səfərdə iki liderin ayrıca görüşü nəzərdə tutulur.
Ərdoğanla Əliyev illər ərzində dəfələrlə qarşılıqlı səfərlər ediblər. Təkcə 2025-ci ildə Ərdoğan Azərbaycana dörd, Əliyev isə Türkiyəyə üç dəfə gəlib. Lakin bu dəfə səfərin siyasi məzmunu xüsusilə diqqət çəkir.
Son həftələr Türkiyə–Azərbaycan münasibətlərində qeyri-adi gərginlik yaşanıb. Azərbaycanda məktəb hicabı ilə bağlı məhdudiyyətlərə Türkiyədən verilən reaksiyalar, prezident müşaviri Oktay Saral ətrafındakı qalmaqal, Azərbaycanın 31 Türkiyə vətəndaşına giriş qadağası qoyması, ardınca Əliyevin Ankaradakı Türk Dövlətləri Təşkilatı sammitinə qatılmaması bu gərginliyin açıq əlamətləri oldu.
Lakin problem yalnız hicab deyil. Türkiyənin İsrailə münasibəti ilə Azərbaycanın İsraillə strateji əməkdaşlığı, Ermənistanla normallaşma prosesinə fərqli yanaşmalar və iki ölkənin daxili siyasətlərinə qarşılıqlı hörmət məsələsi daha dərin fikir ayrılıqlarını ortaya çıxarır.
Bəs Ərdoğanın səfəri böhranı aradan qaldıracaqmı?
Politoloq Elxan Şahinoğlu hesab edir ki, gərginliyi uzatmaq olmaz. O, 2009-cu ildə Ermənistanla sərhədin açılması məsələsində yaranmış böhranın Ərdoğanın Bakı səfərindən sonra yumşaldığını xatırladır.
Türkiyəli analitik Hasan Oktay isə xəbərdarlıq edir ki, siyasi gərginlik nəqliyyat və enerji layihələrinin həyata keçirilməsini ləngidə bilər.
Analitik Faiq Mahmudov daha bir mühüm suala diqqət çəkir: liderlərin müsbət bəyanatları gələcək fikir ayrılıqlarının qarşısını alan real diplomatik mexanizmə çevriləcəkmi?
Qərb mediasında — Reuters, Deutsche Welle və Eurasianetin təhlillərində — münasibətlərin strateji əhəmiyyəti ilə yanaşı, ziddiyyətlərin daha dərin xarakteri vurğulanır.
Ərdoğan son açıqlamasında iki ölkə qardaşlığının bütün maneələri aşa biləcəyini bildirib. Ancaq münasibətlərin yalnız qardaşlıq bəyanatları ilə deyil, konkret siyasi qərarlarla tənzimlənməsinə ehtiyac olduğu görünür.
Əsas sual budur: Bakı və Ankara fikir ayrılıqlarına baxmayaraq bir-birinin suveren qərarlarına hörmət etməyi bacaracaqmı?
Çünki iki müttəfiq dövlətin hər məsələdə eyni düşünməsi mümkün deyil. Əsl müttəfiqlik də məhz fikir ayrılıqları yarananda sınaqdan keçir.
8 noyabr görüşü bu sınağın mühüm mərhələsi olacaq. Lakin onun real nəticəsini bayram mərasimindəki görüntülər deyil, sonrakı siyasi addımlar göstərəcək…