2026-cı ildə İran ətrafında baş verən müharibə müasir hərb tarixinin ən mühüm dərslərindən birini bir daha təsdiqlədi.
Artıq müharibələrin taleyini yalnız tanklar və döyüş təyyarələri həll etmir.
Pilotsuz uçuş aparatları, qanadlı raketlər, ballistik raketlər və yüksək dəqiqlikli zərbə sistemləri göstərdi ki, XXI əsrdə dövlətin təhlükəsizliyi ilk növbədə onun səmasını nə dərəcədə qoruya bilməsindən asılıdır.
Məhz buna görə son illər Azərbaycan hava hücumundan müdafiə sisteminin modernləşdirilməsinə xüsusi diqqət ayırır.
Amerikalı hərbi analitik Paul Iddon da Forbes jurnalında dərc olunan son məqaləsində məhz bu məqama diqqət çəkir. Onun fikrincə, İran müharibəsinin yaratdığı yeni təhlükəsizlik mühiti Azərbaycanın son illərdə həyata keçirdiyi hava müdafiəsi proqramının nə qədər vacib olduğunu bir daha göstərdi.
Analitikin qeyd etdiyi kimi, Azərbaycan təkcə yeni qırıcı təyyarələr almır. Eyni zamanda ölkədə müxtəlif hündürlüklərdə və müxtəlif məsafələrdə hava hədəflərini aşkarlaya və məhv edə bilən çoxqatlı hava hücumundan müdafiə sistemi formalaşdırılır. Bu sistemə müasir radarlar, uzun mənzilli zenit-raket kompleksləri və pilotsuz uçuş aparatlarına qarşı müdafiə imkanları daxildir.
Məqalədə xüsusi olaraq Azərbaycanın Çin istehsalı olan HQ-9BE uzun mənzilli zenit-raket sistemlərini əldə etməsi və Pakistan istehsalı JF-17C Block III qırıcılarını silahlanmaya qəbul etməsi diqqətə çatdırılır. Müəllif hesab edir ki, bu addımlar Azərbaycanın hava məkanının müdafiəsini əhəmiyyətli dərəcədə gücləndirir.
Müasir müharibələrin ən mühüm dərsi ondan ibarətdir ki, artıq heç bir dövlət yalnız bir silah sisteminə arxalana bilməz.
Dronlara qarşı bir sistem, ballistik raketlərə qarşı başqa sistem, döyüş təyyarələrinə qarşı isə tamamilə fərqli imkanlar tələb olunur. Buna görə də dünyanın bir çox ölkələri çoxqatlı hava müdafiə konsepsiyasına keçir.
Azərbaycanın da seçdiyi yol məhz budur.
Bu məsələ yalnız hərbi obyektlərin qorunması demək deyil.
Enerji infrastrukturu, elektrik stansiyaları, neft və qaz kəmərləri, hava limanları, iri şəhərlər və mülki əhali də müasir hava hücumlarının əsas hədəfləri sırasındadır. Hava hücumundan müdafiənin gücləndirilməsi həm də milli iqtisadiyyatın və strateji infrastrukturun qorunması deməkdir.
İran müharibəsi bir həqiqəti bir daha nümayiş etdirdi:
Müasir dövrdə güclü ordu vacibdir. Amma güclü hava hücumundan müdafiə sistemi artıq dövlət təhlükəsizliyinin ayrılmaz hissəsinə çevrilib.
Azərbaycanın son illərdə bu istiqamətdə atdığı addımlar da məhz dəyişən hərbi reallıqların yaratdığı yeni təhlükəsizlik tələblərinin nəticəsi kimi qiymətləndirilə bilər…