ABŞ İranla müvəqqəti atəşkəs istəyir və əvvəllər bağlanmış Anlaşma Memorandumuna qayıtmaq istəyir.
Vaşinqton Yəmən və Husi yaraqlılarının Səudiyyə Ərəbistanına qarşı hərəkətlərini və Qırmızı dənizdə gəmiçilik fəaliyyətini də əhatə edəcək şəkildə müqavilənin əhatə dairəsini genişləndirmək niyyətindədir. İran, çox güman ki, hazırkı formada Amerikanın son təklifini qəbul etməyəcək. Tehran üçün Yəmənin müqaviləyə daxil edilməsi, Husilərin Bab əl-Məndəb boğazında tam hüquqlu ikinci cəbhə açdığı zaman, ABŞ və Körfəz dövlətlərinə qarşı əsas təzyiq vasitələrindən birini könüllü olaraq tərk etmək demək olardı…..
Lakin bu kontekstdə Qazaxıstan Prezidenti Tokayevin Ukraynadakı münaqişəni dondurmaq və əvvəlki danışıqlar çərçivəsinə qayıtmaq təklifi xüsusilə maraqlı idi.
Hər iki təklifin arxitekturası demək olar ki, eynidir əvvəlcə atəşkəs, sonra mövcud vəziyyətin möhkəmləndirilməsi və mövcud razılaşmalara qayıtmaq. Ukraynada onlar İstanbul formatına qayıtmağı, Yaxın Şərqdə isə ABŞ ilə İran arasında memoranduma qayıtmağı təklif edirlər. Bütün bunlar tamamilə təsadüfə aid edilməyəcək qədər sinxron şəkildə baş verir. Xüsusilə də hər iki münaqişə artıq Qara dəniz, Xəzər dənizi, Hörmüz və Bab əl-Məndəbin əsas enerji və nəqliyyat marşrutlarına birbaşa təsir etdiyindən…..
ABŞ-ın bəzi qərarları səsləndirməsi və həyata keçirməsi daha çox ehtimal olunur, halbuki faktiki tələb maliyyə mərkəzlərinin, neft korporasiyalarının, əsas treyderlərin və qlobal ticarətdən faydalananların daha geniş millətlərarası şəbəkəsindən gələ bilər.
Tokayev bu quruluşda ideal vasitəçi rolunu oynayır. Qazaxıstan eyni zamanda Rusiya, Çin, Avropa və əlbəttə ki, Londonla bağlıdır.
Yeganə problem müharibə edən tərəflərin artıq çox təsir gücü qazanmasıdır. Buna görə də, İranın vəziyyəti əvvəlki vəziyyətinə qaytarmağa razılaşması, Rusiyanın isə Ukrayna böhranının əsas səbəblərini qoruyan dondurmanı qəbul etməsi ehtimalı azdır…..