Onun sözlərinə görə, vaxt fərqinə görə avqustun 8-i Azərbaycan üçün 8 saat daha uzun çəkəcək ki, bu da baş verənlərin əhəmiyyətini simvolik şəkildə vurğulayır. Əliyevin səfərinin Azərbaycan və ABŞ arasında qarşılıqlı fəaliyyətin yeni səviyyəsinin əsasını qoyacağı, həmçinin Azərbaycan və Ermənistan arasında sülh prosesində geri dönüşü olmayan məqamın aradan qaldırılmasına gətirib çıxaracağı gözlənilir.
Bakı ilə Vaşinqton arasında münasibətlərdə yeni səviyyə
Əhmədov qeyd edib ki, prezident İlham Əliyev ABŞ seçkilərinə bir neçə ay qalmış siyasi və ideoloji baxışlarının Donald Trampın mövqeyi ilə üst-üstə düşdüyünü açıq şəkildə bəyan edib. Bu, Vaşinqtonda hakimiyyətin bütünlüklə Demokratlar administrasiyasına məxsus olduğu bir vaxtda edilib. Politoloqun xatırlatdığı kimi, daha sonra Tramp Azərbaycan liderinin sözlərini öz səhifəsində dərc edərək, ona hörmət etdiyini vurğulayıb.
Trampın prezidentliyi dövründə iki lider müntəzəm olaraq məktub mübadiləsi aparıb, telefon danışığı aparıb, onun şəxsi nümayəndəsi Bakıda olub. Məmmədov müasir siyasətdə şəxsi münasibətlərin əsas rol oynadığını vurğulayıb.
Səfərin əsas nəticələrindən biri Azərbaycan və ABŞ arasında strateji tərəfdaşlıq haqqında Xartiyanın müddəalarını hazırlayacaq Strateji İşçi Qrupun yaradılması olacaq. Prioritetlərə enerji, ticarət, logistika, süni intellekt, rəqəmsal infrastruktur, təhlükəsizlik və müdafiə daxildir. Eyni zamanda, Məmmədov xüsusilə vurğuladı ki, gündəmdə Bayden və Blinken administrasiyasının ideoloji yanaşmasına işarə yoxdur.
O xatırladıb ki, ədalətsiz 907-ci Bölməni dayandıran məhz Prezident Tramp olub və bu, praqmatik və qarşılıqlı faydalı münasibətlərə doğru mühüm addım olub. Məmmədov vurğulayıb ki, Azərbaycan həmişə praqmatik kursun tərəfdarı olub və hazırda ABŞ-da da eyni yanaşma hökm sürür.
Ermənistanla sülh prosesi: Bəyannamənin imzalanması və ATƏT-in Minsk Qrupunun ləğvi
Politoloqun sözlərinə görə, səfər zamanı Azərbaycanla Ermənistan arasında münasibətlərin sülhpərvər olduğunu təsdiqləyən Birgə Bəyannamənin imzalanması gözlənilir. Bundan əlavə, tərəflər Minsk Qrupunun buraxılması təklifi ilə ATƏT-ə müraciət etmək, həmçinin “sözügedən sazişin imzalanması və ratifikasiyasına nail olmaq üçün gələcək addımların atılması” barədə razılığa gəliblər.
Bütün bunların ATƏT-in Minsk qrupunun həmsədri olan və onun iştirakçılarının əksəriyyətinə ciddi təsir göstərən ABŞ prezidentinin iştirakı ilə baş verəcəyi xüsusi vurğulanır.
Məmmədovun sözlərinə görə, bu, həm də Bakının ikinci əsas şərtinin – Ermənistan Konstitusiyasının dəyişdirilməsinin yerinə yetirilməsinə zəmin yaradır. Sülh müqaviləsinin ratifikasiyası prosesinin Ermənistanda keçirilən referendumun nəticələrindən asılı olacağı gözlənilir və sənədin paraflanmış mətni razılaşdırılmış müddəaların dəyişməzliyini təmin edəcək.
Zəngəzur Dəhlizi və Təhlükəsizlik Zəmanətləri
Politoloq məlumat verib ki, Ermənistanla ABŞ arasında sazişin müddəalarının yerinə yetirilməsi ümumi blokun açılması prosesi çərçivəsində yeganə kommunikasiya xətti – Zəngəzur dəhlizi üçün xüsusi rejimin yaradılmasını ehtiva edir. Bu, ABŞ-ın iştirakı ilə İrəvanın suveren qərarı olacaq və prezident İlham Əliyevin əvvəllər haqqında danışdığı maneəsiz rejim və beynəlxalq təhlükəsizlik təminatları bu saziş çərçivəsində həyata keçiriləcək.
Diplomatiyanın və dözümlülüyün qələbəsi
Məmmədov vurğulayıb ki, Prezident İlham Əliyevin formalaşdırdığı sülh gündəliyi ardıcıl və balanslaşdırılmış olub: ərazi bütövlüyünün bərpası, sülh müqaviləsinin başlanması, onun mətninin razılaşdırılması, kommunikasiyaların bloklanmasına dair prinsipial mövqe. Bütün bu addımlar təzyiqlər fonunda – həm yerdə, həm də BMT Təhlükəsizlik Şurası səviyyəsində atılıb. Bununla belə, politoloqun qeyd etdiyi kimi, Əliyev Azərbaycan mövqeyini təbliğ edərək, Bayden, Makron, Blinken və Borrell administrasiyalarının nümayəndələrinin təhdid və şantajlarına məhəl qoymadan dəyanət və diplomatik təmkin nümayiş etdirib.
“Bu gün keçmişlə bağlı bir çox mövzular bağlanır, gələcəklə bağlı yeni mövzular açılır”, – deyə Fərhad Məmmədov yekunlaşdırıb.