29 C
Bakı
13 Avqust 2026 10:30
DünyaTarix

Paris-18 mart 1314 cümə günü…

JAK DE MOLEY: PAPA KLEMENT SƏN BU CİNAYƏTƏ GÖRƏ TANRI QARŞISINDA CAVAB VERƏCƏKSƏN. FİLİP ORDENƏ XƏYANƏT ETDİYİN ÜÇÜN 13-CÜ NƏSLİNƏ QƏDƏR SƏNƏ LƏNƏT OLSUN. KLEMENT VƏ SƏN RAHATLIQ TAPMAYACAQSINIZ…..

14-cü əsrin əvvəllərində Roma Papası 5-ci Klement Roma Taxtının başçısı idi. Əlbəttə ki, o, Ordenin yaratdığı təhlükəni dərk edirdi, lakin tənbəl və qətiyyətsiz idi. O vaxtkı Fransa kralı, Gözəl 4-cü Filip (1268-ci ildən 1314-cü ilə qədər hakimiyyətdə olub) təhlükəni nəinki başa düşür, həm də hərəkətə keçirdi. Yeri gəlmişkən, Filip 14-cü əsrin əvvəllərində Ordenin ən böyük borclusu olmuşdu. Üstəlik, kral borclarının bir hissəsini özü ödəyib, digərləri isə əvvəlki hökmdarlardan miras qalmışdı. Əvvəlcə Tampliyerlərin fəaliyyətinə bəzi məhdudiyyətlər qoymaq istəsə də, Ordenin ləğv edilməli olduğunu başa düşürdü. Tarixçilər yazırlar ki, həm Papa, həm də Kral Ordenin ləğvində iştirak ediblər, lakin bu tandemdə Filip lider, Klement isə davamçı oldu….

1307-ci ildə Gözəl Filipə məlumat verildi ki, bir məhbus milli əhəmiyyətli bəzi sirləri açmaq üçün kralla görüşmək üçün israr edir (bir çox təfərrüatı qeyd etmək istəmirəm çünki çox uzun bir mövzudur lakin görüşün baş tutduğunu və nələrin danışıldığını çox qısa yazıda qeyd edəcəm) Kral bu məhbusdan Templar Ordeninin fəaliyyəti haqqında bir çox təfərrüat öyrəndi, o cümlədən onun çoxdan xristian olmaqdan çıxdığını və üstəlik, Avropanın xristian təməllərini qəsdən sarsıtdığını. Bundan əlavə, Orden borclar və rüşvətlər vasitəsilə tədricən Fransa, İtaliya və İspaniyanın zadəgan ailələrinin təxminən yarısı üzərində nəzarəti ələ keçirmişdi. Əslində, Orden digər ölkələrdə öz dövlətini qurmuş və Avropa monarxiyalarını məhv etmək planları var idi…..

Bir çox Avropa monarxı həmin gün (13 oktyabr) Ordenin məhv edilməsi barədə bildiriş aldı və ölkə daxilində oxşar əməliyyatların keçirilməsini tələb etdi. Qətiyyətsiz Papa Klement, həmişə olduğu kimi, tərəddüd etdi, lakin Gözəl Filipin təzyiqi altında nəhayət, 22 noyabrda bir əmr verdi. Bu əmr bütün xristian monarxlarına Tampliyerləri həbs etməyi və Ordenin torpaqlarını və əmlakını müsadirə etməyi əmr edirdi. Həbslər İngiltərə, Kipr, İspaniya, İtaliya, Lotaringiya və Almaniyada baş verdi. Bəzi yerlərdə onlar formal idi: şübhəlilər dindirildi və sonra sərbəst buraxıldı. Kiprdə 100-dən çox Tampliyer həbs edildi, lakin sonra sərbəst buraxıldı. Almaniyada da tam bəraət hökmü verildi (bu, Papanı çox narazı salmışdı). Lakin digər yerlərdə işlər çox ciddi idi. Məsələn, bəzi mənbələrə görə, İtaliyada 44 Tampliyer tonqalda yandırıldı. Lotaringiyada da yandırılmalar oldu. İngiltərəyə gəldikdə, Orden üzvlərinin əhəmiyyətli bir hissəsi Şotlandiyaya qaçmağı bacardı çünki orada kilsədən qovulmuş Robert Brüs hökmranlıq edirdi (yeri gəlmişkən, sonradan verilən və ordenin fəaliyyətini qanunsuz elan edən papa bullası Şotlandiyada qüvvədə deyildi)….

Bəlkə də daha vacib bir sual, xəzinələrin Fransadan çıxarılıb-çıxarılmaması deyil, ordenin 14-cü əsrin əvvəllərindəki məhkəmə və edamlardan sağ çıxıb-çıxmamasıdır. Əksər tarixçilər Tamplierlərin yalnız Fransada məhv edildiyi ilə razılaşırlar. İngilis kralı 2-ci Eduard günahlarını bağışlamaq üçün Tamplierləri monastırlara göndərdi. Şotlandiya İngiltərədən və ehtimal ki, Fransadan Tamplierlərə sığınacaq verdi. Ordenin ləğvindən sonra Alman Tamplierləri Tevton Ordeninə qoşuldular. Portuqaliyada Tamplierlər məhkəmə tərəfindən bəraət qazandılar və 1318-ci ildə sadəcə adlarını dəyişdirərək Məsih Cəngavərləri oldular. Orden 16-cı əsrə qədər bu ad altında qaldı. Ordenin gəmiləri səkkizguşəli Tamplier xaçlarının altında dənizlərdə üzdü. Yeri gəlmişkən, Vasko da Qama eyni bayraqlar altında Hindistana üzdü….

Papa və Fransa kralı Tampliyerlərin maliyyəçilərinin məkrli planlarını pozmağı bacardılar. Bu, mahiyyət etibarilə özünü tanış xristianlıq və cəngavərlik formaları ilə uğurla gizlədən yeni yaranan Avropa burjuaziyasına qarşı qabaqlayıcı zərbə idi. Bəzi tarixçilər hesab edirlər ki, Papa Klement və Kral Gözəl Filip Tampliyerlərin planlaşdırdığı burjua inqilabının qarşısını tamamilə ala bildilər. Müasir ingilis tarixçisi Desmond Sewardın fikrincə, “Tampliyerlərin ən uzunmüddətli peşəsi, Kilsənin sələmçilik üzərindəki inhisarının məhv edilməsinə verdiyi töhfə iqtisadiyyat idi. Heç bir orta əsr institutu kapitalizmin inkişafına daha çox töhfə vermədi.” Avropanın inkişaf etməkdə olan kapitalizmi 14-cü əsrin əvvəllərində məğlub oldu. 18 mart 1314-cü ildə Tampliyerlərin iyirmi üçüncü və sonuncu Böyük Ustadı Jak de Molayın edamı bu məğlubiyyətin simvolu oldu. Lakin 18-ci əsrdə Moleyin lənəti təkrar geri döndü. Fransanın yuxarı təbəqəsi yeni zadəganlarla ittifaqda Kral 16-cı Lüdoviki 21 yanvar 1793-cü ildə gilyotinə göndərdi. Maraqlıdır ki, edamından əvvəl bu kral bir vaxtlar Tampliyerlərin qalası olan Məbəd Qülləsində həbsdə idi….

Tampliyerlərin mənəvi nəsillərinin beş əsr sonra qazandığı qələbə Fransanın kapitalizmə son keçidinə səbəb oldu. 1800-cü ildə Mərkəzi Bank yaradıldı və 1860-cı illərdə faiz dərəcələrinə qoyulan məhdudiyyətlər ləğv edildi. Sələmçilik tamamilə qanuniləşdirildi, baxmayaraq ki, Respublikaçı Fransada bundan sonra sələmçilər bankir adlandırıldı…..

P.S. Maraqlıdır ki, Jak de Moleyin lənəti özünü doğrultdu. 1314-cü ildə Moleyin edamın sonra şübhəli şəkildə eyni ildə Papa və Filip vəfat etdi. Suiqəsd mi yoxsa təsadüf mü..?? KİM BİLİR….

 

Pərviz Əliyev

Tacxeber.com

Oxşar xəbərlər

Hörmüz boğazı SEPAH-ın nəzarətindən çıxıb – ŞOK İDDİA

redaktor

Trampı Türkiyədə təyyarəsini dəyişməyə vadar edən təhdid üzə çıxdı

redaktor

Zelenski Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin Oleksandrovka istiqamətindəki hücumunun uğurlu olduğunu bildirib

redaktor