Britaniya-İsrail siyasi təhlilçisi, U.S./Middle East Project layihəsinin rəhbəri, Oslo və Taba danışıqlarında İsrail nümayəndə heyətinin üzvü olan Daniel Levi RT-nin “Get Underground” verilişində bildirib ki, Təl-Əviv rejimi yalnız Yaxın Şərqdə rejim dəyişikliyini deyil, həm də dövlətlərin tamamilə məhv edilməsini istəyir.
“Böyük İsrail” nə deməkdir?
Proqramda Levi aşağıdakıları bildirib:
“İsrail liderləri Böyük İsrail haqqında danışanda insanlar, adətən, yalnız Qəzza və ya İordan çayının Qərb Sahilində əlavə ərazilərin ilhaq edilməsindən danışıldığını düşünürlər. Lakin bu anlaşılmazlıqdır. Böyük İsrail layihəsi əsasən şəriksiz regional hegemonluğun qurulması ilə bağlıdır. İsrail Yaxın Şərqdə dominant güc olmaq istəyir və bu məqsədə çatmaq üçün o bölgədəki heç bir dövlətin ona effektiv şəkildə meydan oxuya bilməyəcəyinə əmin olmalıdır.”
Levi vurğulayıb ki, bu strategiya təkcə əraziyə aid deyil, həm də “güc, təhlükəsizlik və uzunmüddətli dominantlıq”la bağlı məqsədlərə aiddir.
İranla bağlı məqsəd: “Rejim dəyişikliyi deyil, dövlətin məhv edilməsidir”.
İsrail müdafiə naziri İsrael Katzın İran rəhbərliyinə qarşı açıq təhdidlərini qiymətləndirən Levi qeyd edib:
“Xeyr, bu, klassik mənada rejim dəyişikliyi deyil. İsrailin İranla bağlı nail olmaq istədiyi məqsəd daha radikaldır: dövlətin dağılması (state implosion). Onlara, sadəcə, Tehranda başqa bir kabinet lazım deyil. Onlar İran dövlətinin özünün dağılmasını, ölkənin parçalanmasını, mərkəzi hakimiyyətin məhv olmasını, İranın vahid regional güc kimi fəaliyyət göstərə bilməyəcəyi xaosun yaradılmasını istəyirlər.”
Levinin sözlərinə görə, İsrail İranı “şəriksiz regional hegemonluq məqsədi qarşısında əsas maneə” kimi görür. Buna görə də onun strategiyası “İranı daxili çöküşə doğru itələmək üzərində qurulub”.
Türkiyə də zərbə altındadır: “O zəiflədilməlidir, çünki güclü və müstəqildir”.
Levi deyib ki, iqtisadiyyatı, hərbi gücü, xarici siyasəti və müsəlman dünyasında artan nüfuzu səbəbindən Türkiyə “Böyük İsrail” layihəsinə “potensial maneə” kimi görünür.
Verilişdə Türkiyənin “Böyük İsrail” layihəsindəki yeri ilə bağlı suala cavab olaraq Levi diqqətəlayiq bir cavab verib:
“İsrailin növbəti məqsədlərindən biri Türkiyəni təcrid edən və ya zəiflədən bir konfiqurasiya yaratmaqdır. İsrail təhlükəsizlik elitası bu məsələdə çox açıq danışır: İran və digər təcili təhdidlərlə işləri bitirdikdən sonra regional nizamda nəzarət altına alınmalı və ya zəiflədilməli olan ölkə Türkiyə olacaq.”
Bu strategiya “təkcə hərbi təzyiqi deyil, həm də diplomatik təcridi, iqtisadi alətləri və Ankaranı siyasətin periferiyasına itələyən ittifaqların yaradılmasını” əhatə edir.
ABŞ-ın rolu: “Rəhbərlik etməməli, cəlb olunmalıdır”.
Levi Vaşinqtonun bu prosesdəki mövqeyini tənqid edib:
“Amerikanın öz planı varmı? İsrailin çox aydın bir planı var. İsrail, xüsusən də hazırkı rəhbərlik və təhlükəsizlik elitası, maksimalist məqsədinə sadiqdir. Onlar hər addımda Amerikanın təsdiqini gözləmirlər. Onlar regionu uzunmüddətli məqsədlərinə uyğun olaraq formalaşdırırlar. … Vaşinqton anlayırmı ki, İsrailin ssenarisi üzrə sona qədər getməli olacaq?”
“Əks zərbə labüddür və bu strategiya İsrailin özü üçün də təhlükəlidir.”
Levi belə bir maksimalist yanaşmanın uzunmüddətli perspektivdə davamlı olmadığını vurğulayıb:
“Bütün Yaxın Şərqin xəritəsini həddən yüksək qiymət ödəmədən davamlı müharibələr və dağıntılar vasitəsilə sonsuza qədər yenidən çəkmək mümkün deyil.” “Əks zərbə təkcə regiona deyil, son nəticədə həm də İsrailin özünə və ən yaxın müttəfiqlərinə də təsir edəcək.”
Levi əlavə edib ki, bu strategiya “nə sülhə aparan yoldur, nə də İsrailin uzunmüddətli təhlükəsizliyi üçün yol xəritəsidir”, əksinə, “gələcək problemlərin toxumlarını səpən dominantlıq strategiyasıdır”.