CəmiyyətTarix

Şərqin ilk Cümhuriyyətinin Novruz bayramı ilə bağlı tədbirləri

Cəmi 23 ay mövcud olmasına baxmayaraq Azərbaycan Cümhuriyyəti hökuməti Novruzu rəsmi olaraq bayram kimi tanımışdı. Həmin günlərdə dövlət idarələrində işlər dayandırılmış, məktəblər də bağlanmışdı. 1919-cu ilin martında və 1920-ci ildə qəzetlər bayramlarla bağlı rəsmi fərmanlar dərc edirdilər.

Zaman-zaman cəbhə xəttindəki əsgərlər “Əsgər payı” adlanan ənənənin bir hissəsi olan Bayram zaman, paxlava və şəkərbura kimi evdə hazırlanmış milli şirniyyatlar xüsusi bağlamalar vasitəsilə yola salınırdı.. Qarabağ və Zəngəzur bölgələrində xidmətdə olan hərbiçilərə göndərilən bu sovqat içində digər hədiyyələr də olurdu.

“Azərbaycan”, “İstiqlal” və ya “Qurtuluş” kimi qəzetlər o vaxtlar Novruz üçün xüsusi saylar dərc edirdi.

Həmin yaz tətili o vaxtlar məktəb təqvimlərinə daxil olmuşdu. 1919-cu ilin mart ayında Maarif Nazirliyi hər məktəb üçün bir həftəlik tətil elan etdi.

H.Z.Tağıyev, Ağamusa Nağıyev, Şəmsi Əsədullayev kimi milyonçular Bakı əhlinin bu bayramı təmtəraqla qeyd etməsinə böyük yardım edirdilər.

Küçələrdə şagirdlərin bayram nümayişləri, teatr və klublarda tamaşa və konsertlər təşkil edilirdi.

Azərbaycan ordusunun ilk paradı 1919-cu ilin Novruz bayramında keçirildi. Parad əvvəlcə martın 22-nə planlaşdırılsa da, sonradan martın 24-nə dəyişdirildi. 1920-ci il martın 20-də Azərbaycan ordusunun qoşun hissələrinin sonuncu paradı keçirildi.

1919-cu ilin əvvəllərində və növbəti ilin mart ayına qədər Bakıdakı xarici diplomatlar yerli Novruz şənliklərinə dəvət olundular. 1919-cu ilin mart ayında Bakıda maraqlı bir hadisə baş verdi – Azərbaycan hökuməti tərəfindən müttəfiq ölkələrin nümayəndələrinə rəsmi “Bayram Səbətləri” göndərildi.

Şənliklər zamanı Gəncə və Şuşada əhali müxtəlif oyunların şahidi olurdular. Əsgərlər onlara qoşularaq açıq meydanlarda yarışırdılar, çovqan kimi at belində oyunlar keçirilirdi.

21 mart 1920-ci ildə “Azərbaycan” qəzetində dərc olunmuş əsas məqalədə deyilirdi:

“Bu gün bütün Azərbaycanda milli bayramdır. Bu bayram azadlığımızın və müstəqilliyimizin simvoludur. Təbiət oyanışı kimi, Azərbaycan milləti də əsrlər boyu yuxarıdan ayılıb.”

1918-ci ildə baş verən həmin mart qırğını – həlak olanlar respublika hökuməti tərəfindən unudulmamış idi. Novruz şənlikləri zamanı “Şəhid Ailələrinə Yardım” vasitəsilə toplanan pullar ehtiyacı olan insanlara çatırdı.

Cümhuriyyət dövründə Bakı küçələrində hərbi orkestrlər hər Novruz axşamı məşəl paradlarına rəhbərlik edirdilər. Gənclər və əsgərlər əllərində alovlar yanıb-sönərək əsas yollarla yürüş edirdilər.

Şəhərin daha kasıb rayonlarında hər evin yanında şənliklər üçün süfrələr açılmışdı. Şəkər, un və yağ yük maşınlarından pulsuz olaraq əllərə ötürülürdü, evlərə yardım qapıların ağzında qoyulmuş kisələrdə gəlirdi.

23 ay xöşbəxt yaşayan Cümhuriyyətin süqutundan sonra qırmızı terror Novruzu qadağan etsə də, illər sonra onu yenidən bərpa edən xalqımız bu gün də onu qeyd edir.

 

Prof.Dr. Zaur Aliyev

Tacxeber.com

Oxşar xəbərlər

Bəhram Bağırzadədən daha bir açıqlama – VİDEO

redaktor

İran İsraildə xəstəxananı raketlə vurdu

redaktor

Xəyanət etməyən azərbaycanlı kişilərin problemi

redaktor