Dünən axşam aparıcı telekanallardan birinin jurnalistləri ilə razılaşdıq ki, səhər saat 10:00-da «Flame Towers» kompleksinin qarşısında görüşək: Bakının müasir memarlığının bu əlamətdar binasına tamamilə həsr olunmuş veriliş üçün müsahibə verməli idim.
Gecikmək qorxusundan nəqliyyata sərf olunacaq vaxtı düzgün hesablamadım və təxminən 30–40 dəqiqə tez gəldim. Düşündüm: niyə də otel rəhbərliyinə müraciət edib binanın daxilində, məşhur hollunda – regionun ən hündürlərindən biri olan 17 metrlik atriumda da çəkiliş aparmaq üçün icazə istəməyim? Binaya həsr olunmuş veriliş hazırlayıb onun interyerini necə göstərməmək olar?
Resepsiyona yaxınlaşıram. Özümü təqdim edib vəziyyəti izah edirəm. Əməkdaş Sərvan bəy qarşısındakının yerli olduğunu anlayan kimi üzündəki yaltaq ifadə dərhal təkəbbürlü ifadə ilə əvəz olundu. Mən fikrimi və xahişimi ətraflı və nəzakətlə izah edəndə isə, deyəsən, adam ümumiyyətlə qərara gəldi ki, qarşısında əsl «çaynik» dayanıb: axı bizdə hər şeyi hörmətlə izah edib icazə istəmək adət deyil – üstünə getmək və tələb etmək daha vərdiş olunmuş davranışdır.
Nəticədə arxayın-arxayın cavab verir: «İndi sənə (!) PR xidmətinin telefon nömrəsini verərəm, zəng vurub onlarla danış».
Təbii ki, artıq başqa tonda ondan xahiş etməli oldum ki, lazım olan şəxslə özü əlaqə saxlasın – bəs onda özü burada nə üçün dayanıb? – və PR xidmətinin nümayəndəsini holla dəvət etsin.
Təxminən on dəqiqədən sonra səhər tezdən narahat edilməsindən açıq-aşkar qıcıqlanmış və turşumuş sifətlə Sahilə xanım adlı birisi yaxınlaşdı. Daş kimi ifadəsiz üzlə məni dinlədi, rəhbərliklə danışıb qərarı bildirəcəyinə söz verdi.
Daha on dəqiqə sonra, tam gözlənildiyi kimi, imtina etdilər. Mənə zəng gələn nömrəyə geri zəng edib heç olmasa səbəbini öyrənmək cəhdlərimə isə iki dəfə telefonu üzümə bağlamaqla (!) cavab verdilər.
Çaşqın halda resepsiyondan PR xidmətinin rəhbərini dəvət etmələrini xahiş etdim. Sonradan özünü Bikə xanım kimi təqdim edən xanım nədənsə (!) vizit kartını verməkdən imtina etdi.
Otelin interyerində çəkiliş aparmağa icazə verilməsi və bu məsələdə köməklik göstərilməsi barədə xahişimi dinlədikdən sonra PR xidmətinin rəhbəri yaxşı qoyulmuş səslə bildirdi ki, bu, adi otel deyil, «dövlət» səviyyəli oteldir və burada çəkiliş aparılması üçün o… rəhbərliyə, hətta otelin… sahiblərinə məruzə etməlidir). Onların məşğul olduqlarını nəzərə alaraq isə onları narahat etmək fikrində deyil və buna görə də elə indi icazə verə bilməz.
İnanılmazdır! Öz təvazökar şəxsiyyətimə belə hörmət gözləmirdim). Hətta sahiblərin özlərinə qədər!
Özünü, görünür, «dövlət» nümayəndəsi hesab edən şəxsin – yəni Bakının çoxsaylı özəl otellərindən birinin PR xidmətinin rəhbərinin – özünəinamlı və ciddi tonunu qara kostyumlu iki mühafizəçi də möhkəmləndirdi: yaxınlaşıb nümayişkaranə şəkildə yanımızda dayandılar.
Bundan sonra mən, əlbəttə ki, məsələni uzatmamaq qərarına gəlib geri çəkildim).
İndi yağışın altında «Fairmont»un qarşısında dayanıb müxtəlif fikirlər düşünürəm: maraqlı vəziyyətdir – ölkə vətəndaşı binanın öz memarlığı haqqında hazırlanan veriliş üçün həmin binanın hollunda çıxış edə bilmir və «dövlət səviyyəli otel» kimi absurd bir əsaslandırma ilə rədd cavabı alır.
Desəydi ki, otel özəldir – heç bir problem yoxdur, bu, onların hüququdur.
Amma gözəlin dilindən «dövlət» sözü – özəl otel haqqında danışarkən tamamilə yersiz olan bu söz – qadağa üçün artıq heç bir əlavə izaha ehtiyac qoymayan yetərli əsas kimi səsləndi.
Bu təhrif olunmuş məntiqə əsasən, əgər obyekt xüsusi dövlət əhəmiyyətinə malikdirsə, onun memarlığını əksinə, göstərmək, öyrənmək və təbliğ etmək lazımdır – bunda pis nə var? Amma məmurların və xırda klerklərin əksəriyyətinin şüurunda çox vaxt hər şey tərsinədir: obyekt nə qədər «dövlətə aid»dirsə, yaşıl gödəkçəli sadə vətəndaş ondan bir o qədər uzaq durmalıdır. İçəri girməməli, sual verməməli, çəkiliş aparmamalı və maraqlanmamalıdır.
Mən isə, təsəvvür edirsiniz, hələ oradakı tualetdən də istifadə etmişəm!
Beləcə, son illər ərzində «dövlət» anlayışının mənası da hiss olunmadan dəyişib. İctimai əhəmiyyət ifadə etmək əvəzinə, bu söz getdikcə dövlətin məhz onların naminə mövcud olduğu vətəndaşlar üçün əlçatmazlığın ifadəsinə çevrilir. Özü də söhbət cəmiyyət tərəfindən yaradılmış və vətəndaşlarının vergiləri hesabına da mövcud olan dövlətdən gedir.
Bu gün dövlət artıq vətəndaş üçün deyil – məni otelin, yəni dövlətin qapısından bayıra çıxardılar.
Yanımda dayanan iki mühafizəçi də – dövlət əhəmiyyətini daha inandırıcı hiss etdirmək üçün).
