Burada bir məsələni xüsusilə qeyd etmək lazımdır.
İlham Əliyev çıxışında Türkiyənin adını çəkməyib. Ona görə “bu sözlər məhz Türkiyəyə ünvanlanıb” demək üçün bizim əlimizdə birbaşa sübut yoxdur.
Amma siyasətdə yalnız nə deyildiyi deyil, deyilən sözün necə qəbul edildiyi də əhəmiyyətlidir.
Və artıq Türkiyə mətbuatında bu sual açıq şəkildə qoyulub.
Haberler.com materialının başlığını belə verib:
“Bu sözlər Türkiyəyə mi? Əliyevdən diqqətçəkən Qarabağ çıxışı: Təkbaşımızdaydıq.”
Bu, kiçik detal deyil.
Türkiyənin böyük xəbər platformalarından biri artıq Əliyevin “təkbaşına” və “heç kimin yardımına ehtiyacımız yoxdur” fikirlərini Türkiyə ilə əlaqələndirib sual verir.
Başqa bir Türkiyə nəşri — e-Basın — başlığı belə qoyub:
“Əliyevdən diqqətçəkən sözlər: ‘Heç kimin yardımına ehtiyacımız yoxdur’ – Türkiyə ilə münasibətlər nə vəziyyətdədir?”
Həmin yazıda birbaşa qeyd olunur ki, Əliyevin açıqlamaları Azərbaycanın xüsusilə Türkiyə ilə son illərdə qurduğu siyasi, hərbi və iqtisadi əlaqələri yenidən gündəmə gətirib.
Yəni biz Bakıda “bu Türkiyə haqqında deyilməyib” deyə bilərik.
Amma Ankarada artıq insanlar soruşurlar:
“Bəs bu sözlər bizəmi aiddir?”
Problem də elə budur.
Siyasi ritorikanın təhlükəsi bəzən niyyətdə deyil, yaratdığı nəticədə olur.
Əgər bir cümlə ən yaxın müttəfiq ölkədə “bu sözlər bizə deyildi?” sualını doğurursa, onda həmin cümlənin siyasi qiymətini düşünmək lazımdır.
Ədalət naminə bunu da deməliyik ki, Türkiyə mediasının hamısı eyni nəticəyə gəlməyib.
Məsələn, Mynet və bəzi başqa nəşrlər Əliyevin “hamı yerini bilsin” və silah alışları ilə bağlı sözlərini daha çox İran və Rusiyaya mesaj kimi təqdim ediblər.
Başqa bir Türkiyə nəşri isə açıq şəkildə yazıb ki, çıxışın tam mətnində Türkiyə adı yoxdur və xüsusən “yanımızda Azərbaycan dilində yayımlar” kimi ifadələrin İranı göstərməsi ehtimalı daha güclüdür.
Deməli, ortada belə bir vəziyyət yaranıb:
Bakı Türkiyənin adını çəkməyib.
Amma Türkiyə mediası artıq “bu bizəmi deyildi?” sualını verir.
Bunun özü münasibətlər baxımından arzuolunan nəticə deyil.
Çünki cəmi bir neçə həftə əvvəl — 15 sentyabr 2026-cı ildə — Əliyevlə Hakan Fidanın görüşündə iki ölkə arasındakı münasibətlərin “qardaşlıq və strateji müttəfiqlik” əsasında inkişaf etdiyi, əməkdaşlığın “bir millət, iki dövlət” prinsipi ilə daha da möhkəmləndiyi rəsmi şəkildə bəyan edilmişdi.
Sentyabrın 1-də Əliyevlə Ərdoğan görüşəndə də hər iki prezident Azərbaycanın və Türkiyənin “yaxşı və çətin günlərdə bir-birinin yanında olduğunu” vurğulamışdı.
Belə olan halda təbii sual yaranır:
Bir neçə həftə ərzində nə dəyişdi ki, indi Türkiyə mediasında “bu sözlər Türkiyəyəmi?” başlığı meydana çıxdı?
Bəlkə cavab doğrudan da budur ki, heç nə dəyişməyib və çıxış Türkiyəyə aid deyil.
Amma elədirsə, Türkiyədə belə bir sualın yaranmasına səbəb olan ritorikanın faydası nədir?
Azərbaycanın Türkiyə ilə münasibətlərini şübhə altına alan əlavə bir mübahisəyə ehtiyacı varmı?
Məncə əsas məsələ budur.
Siyasətdə yalnız nə demək istədiyin yox, qarşı tərəfin nə eşitdiyi də əhəmiyyətlidir…