İranın yeni ali liderinin heç vaxt ictimaiyyət qarşısına çıxmaması artıq məxfilik və təhlükəsizlik tədbirləri ilə izah edilə bilməz. Və bu baş vermədiyi üçün səbəb çox güman ki, onun fiziki olaraq ictimaiyyət qarşısına çıxa bilməməsidir.
Lakin bu, daha ciddi bir sual doğurur niyə belə bir dövlətdə, xüsusən də ekstremal vəziyyətdə bir şəxs ölkənin ali lideri təyin olunur..? Həm də hər hansı bir ölkədə deyil, liderin mövqeyinin mərkəzi olduğu bir ölkədə. Görünür, onun təyinatı İran elitası daxilində ciddi daxili ziddiyyətləri ortaya qoyur. O qədər ciddidir ki, belə bir vəziyyətdə kollektiv nəzarətin təbii gedişatı sadəcə mümkün deyil. Buna görə də, yaranan daxili münaqişədə bir tərəfin digərinə (və ya digərlərinə) üstünlük qazana bilməsi üçün belə bir xüsusi əməliyyat tipli təyinat tələb olunurdu….
Qeyd etmək lazımdır ki, İranda hakimiyyət çox sayda müxtəlif təsir qrupları arasında mürəkkəb tarazlıqlar və kompromislər sistemidir. İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (İİKK), müxtəlif ruhani klanlar, islahatçılar/praqmatistlər və müxtəlif vektorlu mühafizəkarlar. Bundan əlavə, bütün bunlar İranın ən yüksək ailələrinin klan və ailə uyğunluqları ilə iç-içədir. Tramp İran elitası üçün kiçik və bezdirici bir yayındırıcıdır. Və müharibə kimi əhəmiyyətsiz bir məsələ arxa plana keçdikdə və ya tamamilə bitdikdə, əsas hadisələr birbaşa İranın özündə cərəyan etməyə başlayacaq…..
Adətən, belə vəziyyətlərdə mürəkkəb bir sistem tez bir zamanda iki (çox nadir hallarda üç) əks düşərgəyə yenidən birləşir və əvvəlki bütün tarazlıqlar praktik dəyərini itirir. Bu yenidən birləşmə tamamlanan kimi birləşdirici və ya heç olmasa arbitrajedici bir fiqur olmadan sistem barışmaz rəqiblərin mövcud blokları arasında tam daxili toqquşmalara çevrilir. Elitadaxili açıq münaqişə riski kəskin şəkildə artır. Hələlik İran yenidən birləşmə prosesindədir və ABŞ/İsrail ilə müharibə bütün əks qrupların toqquşmalara çevrilməsinin qarşısını alır, lakin müharibə bitdikdən sonra hər şey kəskin şəkildə dəyişə bilər. Həqiqətən də, İranın hazırda buna son qoymaq istəyinin olmamasının səbəbi budur. Hakim elita yaxşı başa düşür ki, bundan sonra hakimiyyətin fundamental məsələsini həll etməli olacaq.
Və belə bir vəziyyətdə ali liderin olmaması hadisələrin yeni bir mərhələsinə təkan verəcək…..