Vladimir Putin ilə Nikol Paşinyan arasında Kremldə keçirilən son görüş, sadəcə diplomatik təmas deyil, həm də ciddi siyasi mesajların verildiyi bir görüş kimi yadda qaldı. Rusiya prezidenti açıq şəkildə bildirdi ki, Ermənistanın Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatı ilə bağlı narazılıqları ona məlumdur, lakin İrəvanın 2022-ci ildə Praqada Qarabağı Azərbaycanın tərkib hissəsi kimi tanımasından sonra bu təşkilatın prosesə müdaxilə imkanları faktiki olaraq aradan qalxıb.
Paşinyanın Praqa sammiti 2022 çərçivəsində Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanıması Kremlin planlarına ciddi təsir edib. Putin dəfələrlə bu addımı “qəribə” kimi qiymətləndirərək eyham vurub ki, əgər bu qərar verilməsəydi, Rusiya sülhməramlılarının Qarabağdakı mövcudluğu davam edə bilərdi. Hətta o, illər boyu bölgədə “referendum” ideyasını dəstəklədiklərini də xatırladaraq, Paşinyanın bu planı pozduğunu dolayısı ilə ifadə edib.
Görüşdə Putin Ermənistan qarşısında konkret seçim də qoyub: ya Avrasiya İqtisadi İttifaqı, ya da Avropa İttifaqı. O bildirib ki, bu iki qurumun standartları fərqlidir və eyni anda hər ikisinə inteqrasiya mümkün deyil.
Putin eyni zamanda Donald Trampın İrəvan-Bakı münasibətlərinin normallaşmasında roluna da toxunaraq, bu prosesdən xəbərdar olduğunu qeyd edib. Bununla yanaşı, Ermənistanda yaxınlaşan parlament seçkiləri öncəsi siyasi mübarizəni diqqətlə izlədiyini vurğulayıb və bu mübarizənin Rusiya-Ermənistan münasibətlərinə zərər verməməli olduğunu bildirib. Bu açıqlama dolayısı ilə Paşinyana xəbərdarlıq kimi qiymətləndirilir.
Görüşdə diqqət çəkən məqamlardan biri də Putinin Rusiyada yaşayan ermənilərin Ermənistanda səsvermə hüququna malik olması təklifi olub. Paşinyan bunun mümkün olmadığını desə də, bu təşəbbüs Kremlin Ermənistanın daxili siyasətinə təsir imkanlarını genişləndirmək istəyi kimi dəyərləndirilir.
Bütün bunlar göstərir ki, Kremlin Paşinyana münasibəti əvvəlki kimi isti deyil. Üstəlik, Putinin Paşinyanın əsas rəqiblərindən biri sayılan Robert Köçəryanı Moskvaya dəvət etməsi ehtimalı da siyasi balansın dəyişə biləcəyinə işarə edir.
Nəticə etibarilə, bu görüş Ermənistanın qarşısında duran strateji seçimi – Qərb və ya Rusiya istiqamətini – daha da kəskinləşdirir və Qarabağ məsələsində artıq geri dönüşün olmadığını bir daha göstərir.