İran ətrafında hərbi-siyasi gərginlik pik həddindədir. Hadisələrin sonrakı gedişatını hərə bir cür şərh edir, müxtəlif proqnozlar verilir. Biz siyasi şərhçi Toğrul İsmayılın fikrini öyrəndik.
– ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranla danışıqlara başlamaq üçün 15 şərt irəli sürüb. Bu şərtlərin məzmunu təslim aktını xatırlatmırmı?
– Donald Trump administrasiyasının İrana irəli sürdüyü şərtlər çox sərt və maksimalist xarakter daşıyır. Bu şərtlər yalnız nüvə proqramını deyil, İranın regional siyasətini və hərbi-strateji imkanlarını da məhdudlaşdırmağa yönəlib. Onlar siyasi baxımdan “təslim aktına bənzər” kimi qiymətləndirilə bilər. Lakin hüquqi baxımdan bu, müharibədən sonra diktə edilmiş sənəd deyil, sadəcə danışıqlar üçün ilkin şərtlər toplusudur.
– İranın nüvə silahına malik olması perspektivi nə üçün təhlükə kimi qiymətləndirilir?
– İranın nüvə silahı əldə etməsi Yaxın Şərqdə təhlükəli silahlanma yarışına səbəb ola bilər. Bu vəziyyət Səudiyyə Ərəbistanı və Türkiyə kimi dövlətlərin də nüvə silahı istiqamətində addımlar atmasına gətirib çıxara bilər. Bu, artıq qeyri-sabit olan regionda hərbi gərginliyi daha da artırar.
Eyni zamanda İsrail ilə nüvə qarşılıqlı çəkindirmə balansı daha təhlükəli mərhələyə keçər.
Bundan əlavə, bu proses “Nuclear Non-Proliferation Treaty” kimi nüvə silahlarının yayılmamasına dair beynəlxalq rejimi zəiflədər və qlobal təhlükəsizlik balansını sarsıdar.