Niderlandda tapilan skeletin müşketyorların komandiri, XIV Lüdovikin yaxın adamı və Aleksandr Dümanın romanlarının qəhrəmanının prototipi hesab olunan, şevalye Dartanyan kimi tanınan Şarl de Bats de Kastelmora məxsus olması ehtimal edilir.
Niderlandın Maastrixt şəhərinin Volter rayonunda kilsənin bərpası zamanı sinəsində müşket gülləsi olan skelet tapılıb. Sümüklərin yanında fransız sikkəsi də aşkarlanıb. Dəfn yeri isə XVII əsrdə qurbangahın yerləşdiyi hissənin altındadır.
Şarl de Bats de Kastelmor Fransa kralı XIV Lüdovikin yaxın adamı idi və şevalye d’Artanyan kimi tanınırdı. Məhz o, sonradan çoxsaylı ekranlaşdırmalara səbəb olan Dümanın qəhrəmanının prototipi olmuşdur. Son təsdiq — və ya təkzib — DNT analizindən sonra məlum olacaq.
Skelet tam təsadüf nəticəsində tapılıb. Bu ilin fevralında Maastrixtdəki Müqəddəs Pyotr və Pavel kilsəsində döşəmə çökmüşdü.
Hazırkı bina XIX əsrin sonlarında tikilib, lakin bu yerdə kilsə haqqında ilk məlumatlar XIII əsrin birinci yarısına aiddir. Köhnə bina XIX əsrin 1880-ci illərində yararsız hala düşdüyü üçün onun yerində yenisi tikilib.
Bərpa zamanı döşəmə sökülüb və onun altında naməlum kişiyə aid qalıqlar aşkar edilib — ehtimal olunur ki, bu, məhz de Kastelmordur.
De Kastelmor — həmin dövrdə müşketyorların kapitan-leytenantı və faktiki komandiri — 25 iyun 1673-cü ildə Fransa-Hollandiya müharibəsi zamanı Maastrixt mühasirəsi gedişində müşket gülləsindən həlak olub. Onun harada dəfn edildiyi indiyədək məlum deyildi, lakin fransız tədqiqatçı Odil Bodra belə hesab edirdi ki, d’Artanyanın qalıqları məhz Maastrixtdəki bu kilsədədir. Müharibə şəraitində həlak olanları tez dəfn etmək adət olduğu üçün bu kilsə ən məntiqli variant sayılırdı; cəsədin Fransaya aparılması ehtimalı az idi.
Xoşbəxtlikdən skeletin çənəsi və dişləri yaxşı qorunub və onlarda kifayət qədər material var ki, Münhendəki laboratoriya DNT analizi apara bilsin. Fransız zadəganlarının şəcərəsi yaxşı sənədləşdirilib və Avinyon yaxınlığında yaşayan Bertran de Bats de Kastelmor d’Artanyanın ata xətti üzrə uzaq qohumudur. Alimlər məhz onun DNT-si ilə Maastrixtdə tapılan skeletin nümunəsini müqayisə edəcəklər.
Aleksandr Düma d’Artanyanın macəralarını təsvir edərkən “Cənab d’Artanyanın xatirələri, kral müşketyorlarının birinci rotasının kapitan-leytenantı” adlı əsərə əsaslanmışdı. Bu xatirələri isə de Kastelmor yox, yazıçı Gasyen de Kurtil de Sandra qələmə almışdı.
Həqiqi d’Artanyan da Dümanın qəhrəmanı kimi Qaskoniyadan idi və həqiqətən müşketyor olmuş, sonradan faktiki komandan səviyyəsinə yüksəlmişdi. Dümanın qəhrəmanı kimi, de Kastelmor da XIV Lüdovikin yaxın adamı idi və kral ona ən həssas tapşırıqları etibar edirdi.
“Madam, mən d’Artanyanı itirdim — ona həmişə güvənə bilirdim və o, hamıya qarşı xeyirxah idi”, — XIV Lüdovik onun ölümündən sonra həyat yoldaşına yazmışdı.
Bu, əsrlər sonra mühüm tarixi şəxslərin qalıqlarının tapıldığı ilk hal deyil.
Məsələn, 2012-ci ildə Lesterdəki parkinq altında aparılan qazıntılar zamanı 1485-ci ildə həlak olmuş İngiltərə kralı III Riçardın qalıqları tapılmışdı. Həlledici rol ana xətti üzrə DNT analizinə məxsus oldu — alimlər kralın bacısının nəslindən olan şəxsləri tapdılar. Araşdırma qalıqların III Riçarda məxsus olduğunu təsdiqlədi və 2015-ci ildə o, təntənə ilə yenidən dəfn edildi.
Dartanyanın skeletinin də çənəsi və dişləri yaxşı qorunub və onlarda DNT analizi üçün yetərincə material var. Fransız zadəganlarının şəcərəsi yaxşı sənədləşdirilib və Avinyon yaxınlığında yaşayan Bertran de Bats de Kastelmor d’Artanyanın ata xətti üzrə uzaq qohumudur. Alimlər məhz onun DNT-si ilə Maastrixtdə tapılan skeletin nümunəsini müqayisə edəcəklər. (BBC)