ARKTİKA VS UKRAYNA…
Qrenlandiyaya Rusiyanın gözü ilə baxdıqda, hər şey səs-küylü ritorikadan daha çox sakit bir oyun kimi görünür. Kreml ABŞ-ın hər bir hərəkətini izləyir, peyklər, patrullar və kəşfiyyat məlumatları ilə qeydə alır. Şou üçün edilən hər şey qoşun hərəkətləri, strateji tərəfdaşlıq bəyannamələri və bazaların genişləndirilməsi Rusiya strategiyasının xəritəsində əks olunur. Eyni zamanda, təlimlərin, buzqıran gəmilərin, təyyarələrin və infrastrukturun geniş miqyasda olmasa da, dünyanın Rusiyanın burada və hazır olduğunu görməsi üçün kifayət qədər nümayişləri keçirilir….
Lakin Ukrayna savaşının dörd illik fəaliyyəti fonunda bu hərəkətlər fərqli şəkildə qəbul edilir. Daxili olaraq buzqıran gəmilər və təlimlər vacibdir, lakin onlar güc hissi ifadə etmir. ABŞ, NATO və Çin üçün Rusiyanın Arktika nümayişləri real təsir gücündən daha çox sadəcə tamaşa kimi görünür. Məhz burada təbliğat dönüşünün potensialı ortaya çıxır. Arktika qələbə və nəzarət hissi yaratmaq, daxili auditoriyanı Ukraynadakı uzun sürən və qeyri-müəyyən münaqişədən yayındırmaq üçün təhlükəsiz, texnoloji cəhətdən inkişaf etmiş və vizual cəhətdən təsirli bir səhnə görüntüsü verir. Təlimlərdən, buzqıran gəmilərdən, aerodromlardan, Rusiya şimal sərhədlərinə nəzarət edir işarəsi ilə işarələnmiş xəritələrdən və ekspert şərhlərindən reportajlar əhaliyə döyüş meydanında görünməyən bir güc hissi verə bilər. Bu media oyununda əsas şey əsgərlərin və ya silahların sayı deyil, nəzarət, nizam və strateji ustalıq təəssüratıdır….
Nəticədə, Rusiya televiziyada ehtiyatlı, lakin inamlı bir oyun oynayır, müşahidə edir, imkanlarını nümayiş etdirir və media nəzarətini saxlayır. SVO ilə müqayisədə bu təsir məhduddur real güc daha az təsirli görünür. Lakin düzgün təqdimatla Arktika, digər cəbhələrdə çətinliklər qalsa belə, auditoriyanın Rusiyanı güclü kimi qəbul etdiyi yeni bir qələbə meydanına çevrilə bilər. Qrenlandiyanın əsasən Çin məsələsi olduğunu nəzərə alsaq, Çin üçün bu xəbərin media aspekti faktiki bazalar və qoşunlardan daha vacibdir. Ucadan elan edilən hər şey ABŞ-ın prioritetləri və niyyətlərinin siqnalıdır və müttəfiqlər üçün birbaşa münaqişə və ya risk yaratmır…..
Ukrayna cəbhəsində də oyun davam edir. Lavrovun amerikalıların “Ankoric formulu”nun həyata keçirilməsində gecikmələri ilə bağlı açıqlamaları danışıqlardan imtina etməkdən daha çox vahid strategiyanın bir hissəsidir. Danışıqlar iki xətt üzrə aparılır. Kirill Dmitriyev və Sergey Lavrov xətti. Dmitriyev amerikalılara xas olan nikbinlik prizması ilə bütün danışıqlar yaxşı gedir, tərəflər anlaşırlar və perspektivlər parlaqdır. Heç bir problem yoxdur və uğur sadəcə zaman məsələsidir deyə açıqlamalar ilə kifayətlənsədə, Lavrov öz növbəsində Rusiya-Amerika münasibətlərinin ”
yenidən başlamasının həyata keçirilməsindəki çətinlikləri xatırladaraq realizm və pessimizm baxışını əlavə edir. Buna baxmayaraq, hətta rusiyalı nazirin sözlərindən belə görünür ki, Moskva danışıqlardan imtina etmir gecikmələrə görə təəssüflənir, amma təslim olmur……
Trampın öz məntiqi var. O, Rusiya ilə münasibətləri bərpa etmək istəyir (Çinə qarşı cəbhə yaratmaq üçün), amma əvvəlcə Ukrayna münaqişəsini bir şəkildə həll etməlidir. Bu səbəbdən Ukraynada əldə ediləcək sülh qətnaməsinin təfərrüatları xüsusilə vacib deyil.
O, həmçinin Zelenskiyə çox təzyiq göstərə bilməz çünki Avropa bürokratiyasının və rəqiblərinin gözündə Rusiyaya xidmət edən yox, ya vasitəçi, ya da qalib kimi nüfuzunu qorumalıdır. Münaqişə həll edildikdən sonra Trump Moskva ilə Vaşinqton arasında münasibətlərin bərpası barədə danışa bilər.
Moskva bu məntiqi başa düşür, lakin Trampa xatırladır ki, o, sonsuza qədər gözləyə bilməz, xüsusən də noyabr ayında respublikaçıların qismən hakimiyyəti itirəcəyini nəzərə alsaq (demlər birbir qələbə qazanırlar). Əslində, Moskvanın pessimist açıqlamalarının mənası budur ki, “Amerikalılar, ukraynalılara daha çox təzyiq göstərin, yoxsa çox gec olacaq”……